Cuộc gặp gỡ cuối cùng

January 20, 2009

Ngày cuối cùng ở Grenoble, tôi có hân hạnh gặp mặt bác Lê Hữu Thọ (tác giả cuốn « cuộc hành trình của một cậu ấm tại Pháp » hay l’itinéraire d’un petit mandarin). Tôi biết tác phẩm này của bác Lê Thọ từ cách đây vài năm, khi bác có mang một số cuổn truyện này ra tặng cho sinh viên Việt nam ở Grenoble. Cuốn truyện viết bằng tiếng Pháp nên ngày đó tôi cũng ko đọc được.

Trước khi tôi về nước. Henriette và chồng là Arnaud đã muốn tôi gặp bác Lê Thọ nói chuyện, và có thể bác sẽ cho tôi vài lời khuyên về Viet nam. Thế là Henriette và tôi thu xếp mãi mới được một buổi chiều thứ hai vừa rồi để gặp gỡ. Buổi gặp gỡ này có 5 người : vợ chồng Henriette và Arnaud, bác Lê Thọ, bác Jacques và tôi.

***

**

*

Trước khi gặp mặt, Henriette (83 tuổi), bảo rằng bác Lê Thọ cũng 90 tuổi rồi. Lúc đó, tôi nghĩ là mình vì phép lịch sự nên gặp mặt thôi, chứ bác Lê Thọ già thế, lại sống ở Pháp từ năm 19 tuổi. Mới về VN vài lần gần đây thì có thể nói chuyện gì đây ? Bác còn biết tiếng Việt nam ? Bác cho tôi lời khuyên gì được nhỉ ?

Nhưng cuộc gặp gỡ này thật bất ngờ, nhiều thú vị mà tôi ko thể hình dung được.

Thứ nhất là về bác Lê Thọ, bác đã 90 tuổi rồi mà khỏe như mới 70. Ăn nói rất tốt, cả tiếng Pháp và tiếng Việt. Bác bảo tôi là bác phải học lại tiếng Việt thường xuyên. Thói quen học tiếng Việt của bác cũng thật dễ thương. Ví dự từ conférence bác ko biết nó dịch là « hội thảo », thế là bác lấy ngay ra một cuốn vở nho nhỏ ghi lại từ này ngay. Rồi một vài từ khác nữa, tôi thấy bác khi hỏi tôi xong thì liền ghi ngay vào cuốn sổ đó.

Bác Lê Thọ là người rất cẩn thận và chu đáo. Bác đã chuẩn bị sẵn từ nhà cuốn truyện « hành trình của một cậu ấm trên đất Pháp », rồi photocopy một số bài viết trên báo chí tiếng Pháp về bác cho rồi mang cho tôi xem, rồi tặng tôi làm kỉ niệm. Cuốn truyện của bác được giải « grand prix de littérature » của Pháp. Bác bảo, đến bây giờ nó vẫn cứ được tái bản lại vì có người mua. Cuốn truyện này đã được dịch ra tiếng Việt, tên là « hành trình của một cậu ấm trên đất Pháp », nhưng bác ko phải là người biên soạn cuối cùng lên có nhiều sai sót do dịch ẩu hoặc là bỏ nguyên cả một vài đoạn. Bác cũng khoe rằng, đợt vừa rồi về VN có một số đạo diễn phim nói với bác rằng « họ đang muốn chuyển thể cuốn sách thành phim ». Vì hiếm có cuốn sách nào mà có cả một chiều dài lịch sử trong đó, lại cả hai nền văn hóa Việt Pháp đều ít nhiều được xây dựng tốt, dưới con mắt và số phận của một « cậu ấm » (con quan lại xưa).

Cuộc đời bác Lê Thọ thế này, gia đình khá giả, làm quan cho triều đình Huế. Bác học trường Pháp (tên là Gia Định thì phải, ko nhớ rõ lắm). Năm 19 tuổi, bác sang Pháp làm thông dịch cho người lính Việt Nam ở Pháp. Rồi thì chiến tranh loạn lạc, thế là bác ở lại Pháp luôn ko về VN nữa. Gia đình, bố mẹ bác thì bị giết chết vì việt minh. Bác được một người bạn khuyên nên học thêm về ngành opticien. Thế là bác học và mở một cửa hàng kính. Ko phải làm thuê, tự mở cửa hàng kính, làm chủ cuộc sống của mình. Sau đó bác cưới một cô vợ Pháp.

Bác Lê Thọ biết khá rõ và nắm khá rõ về lịch sử và văn hóa việt nam. Nói chuyện với bác khá thú vị. Tuy ở Pháp hơn 5 năm, nhưng tôi lại ko gặp gỡ và nói chuyện với ai là việt kiều ở đây cả. Bác Lê Thọ có cái nhìn rất thiện cảm, rất tốt về Việt nam. Bác bảo « chuyện bố mẹ bị giết vì Việt Minh cũng lâu rồi, và đó là vấn đề của cả lịch sử, xã hội ngày đó. Ko vì thế mà bác thù ghét Việt minh ». Bác ko thích nói về chính trị. Khi thực hiện một cuộc phỏng vấn trên tivi Pháp, bác đã nói trước với họ là sẽ ko trả lời những câu hỏi về chính trị. Chỉ nói về lịch sử và văn hóa thôi.

Trong buổi gặp gỡ, nói chuyện với bác Lê Thọ này, tôi thấy bác có cái nhìn khá chân thực và đúng đắn về hiện thực việt nam. Về nạn « thừa thầy, thiếu thợ », bác bảo tôi « cháu về lập trường dậy nghề, làm công nhân tay nghề cao ấy. Chứ đừng đào tạo tiến sỹ với kỹ sư làm chi nhé ». Rồi bác lại bảo « văn hóa việt nam có nhiều cái hay độc đáo lắm. Chưa được khai thác tốt đâu. Bác già rồi, có ý tưởng nhưng ko làm được. Cháu về và phát triển nhé. Ví dụ về thuyền thúng ở việt nam ấy ».

***

**

*

Một bất ngờ thứ hai là về Arnaud. Arnaud Chevalier. Arnaud là chông của Henriette, một người đàn ông 82 tuổi, nhỏ bé và hiền lành, và rất ít nói. Từ trước đến giờ, ấn tượng của tôi về Arnaud khá mờ nhạt, trái ngược hẳn với Henriette thông minh, hài hước và giỏi nấu ăn. Ngay cả trong lúc nói chuyện ban đầu của buổi chiều thứ hai, tôi vẫn giữ ấn tượng đó. Ngôi nhà của Henriette và Arnaud ở gần Jardin de Ville, rộng 140m2, nhưng bên trong thì trang trí như một cái lâu đài. Từ cái tủ, bàn ghế, đồ đặc đều phải 200, 300 năm.

Tôi rất bất ngờ vì giữa thành phố Grenoble lại có nhiều đồ đạc cổ xưa vậy. Thì Henriette bảo rằng « đó là đồ đạc của gia đình Arnaud để lại đó. Ngày xưa họ có một cái lâu đài tận 30 phòng. Nhiều đồ đạc cổ. Rồi vì lí do gì đó, tôi ko biết, một phần đồ đặc đó chuyển cho Arnaud ». Những bức chân dung của ông/cụ/kỵ của Arnaud. Rồi những cái đèn treo trên trần rất đẹp, rồi những cái gương trên tường, tủ, armoire thuộc trường phái Gothique Allemand.

Lúc đó, tôi nghĩ là Arnaud chắc thuộc con nhà giàu có, và nói chung thì được thừa hưởng tiền của gia đình để sống, chứ ko có nghề gì. Chính vì thế, mà tôi ko dám hỏi xem trước kia Arnaud làm nghề gì.

Gần cuối buổi nói chuyện, Arnaud bảo tôi rằng « muốn dẫn tôi đi xem phòng làm việc của Arnaud ». Tôi đồng ý ngay vì cũng tò mò muốn biết ông làm nghề gì. Vào phòng làm việc, một căn phòng giản dị thôi. Nhưng chứa đựng cả một bất ngờ lớn trong đó. Thì ra Arnaud làm kỹ sư xây dựng hải quân (maritime) trong quân đội. Ông có một phát minh nổi tiếng, được ghi bản quyền đó là « khối Accropode » (http://en.wikipedia.org/wiki/Accropode). Ông chính là người đã phát minh ra cái khối Accropode. Nếu ai trong ngành xây dựng có thể biết đến công nghệ này. Đó là những khối xi măng có 4 cạnh chìa ra. Khi xây dựng các con đê, đập hay là xây dựng cả
ng thì dùng khối Accropode. Phát minh ra cái khối Acrropode khiến cho ta tiết kiệm được ½ nguyên vật liệu, tiết kiệm rất nhiều tiền.

Ứng dụng của công nghệ Accropode tìm thấy ở gần 40 nước trên thế giới, xây dựng hàng trăm cái đê, hải cảng. Arnaud còn cho tôi xem bản thiết kế tính toán khối Accropode từ ngày xưa, rồi hình ảnh chụp những công trình thi công từ rất lâu ứng dụng công nghệ Accropode. Từ « Accropode = ac + cropode »ac = arnaud chevalier (tên của Arnaud).

Ông bảo tôi rằng « từ giờ nếu thấy ở đâu có dùng cái accropode thì cháu biết nó là cái gì. Và cháu có thể nói rằng – cháu quen với người đã phát minh ra nó. Đây là điều bác muốn nói cho cháu biết trước khi quay về Việt nam. ». Arnaud còn nói thêm một vài lời nữa thật sự làm tôi vô cùng xúc động. Tôi xúc động và ngưỡng mộ một con người giản dị, hiền lành mà thực sự lại là một người nổi tiếng đến vậy. Mảnh đất Grenoble này có rất nhiều người tài giỏi, chính vì thế mà nó mới xây dựng Grenoble mạnh như thế. Bác Lê Thọ còn bảo « nếu Arnaud mà ở Mỹ, thì ông đã là tỷ phú từ lâu rồi đó ».

Cuộc gặp gỡ cuối cùng nhưng thật thú vị. Tôi bảo với bác Lê Thọ rằng « tiếc là cháu ở đây lâu, biết tiếng bác lâu nhưng ko có dịp gặp mặt. Giờ gặp nhau rồi, rất quí bác thì lại phải ra đi ». Và cả Arnaud nữa, ngày xưa ít nói chuyện vì ko biết nói chuyện gì. Giờ biết rồi, muốn nói chuyện thêm cũng ko được.

« Hội ngộ rồi chia ly, cuộc đời vẫn thế … »

5 Responses to “Cuộc gặp gỡ cuối cùng”

  1. kukumalu said

    Vậy Trnh sắp về VN ri , năm nay ăn tết Việt ở nh với u khng,

  2. mont_blanc said

    ừm cuộc đời vẫn thế đấy BH ạ. Hy vọng BH sau bao nhiu hội ngộ v chia ly vẫn giữ được một tm hồn tươi trẻ, để sau ny c 90 vẫn trẻ như 60 :p

  3. DTK said

    Chc anh thượng lộ bnh an, về Vn mọi việc sun sẻ🙂

    Trường Khải Định anh ạ.

  4. Java said

    Ồ hm trước gọi điện cho anh th em lại nghĩ l anh về ăn Tết với bu rồi quay sang tiếp, ai ngờ l anh về lun ạ ? Bao giờ anh về thế anh ơi ? Nếu khng gặp được nhau uống c ph th đnh hẹn sắp tới em về VN sẽ tụ tập hội Grenoble nh anh nh. Chc anh ln đường thượng lộ bnh an, nhiều may mắn trn con đường sắp tới🙂

  5. Ocean said

    Oi, anh Trinh ve VN a? Em van chua sap xep thoi gian di uong caf� voi anh! Thinh thoang up date len blog anh nhe!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: