Dai hoc dang cap quoc te o VN?

September 26, 2006

Tôi xin làm công việc “tầm chương trích cú” phân tích những khó khăn gặp phải khi xây dựng ĐH đẳng cấp QT vậy. Chúng ta đều biết, trước vấn đề này, cần phải trả lời được câu hỏi “có nên xây dựng ĐH đẳng cấp QT ko?”. Nếu CÓ thì tại sao? Nếu KHÔNG thì tại sao không? Sau đó sẽ là dùng mô hình ĐH nào, học tập nước nào? Xây dựng ra sao, quản lý thế nào? Trong một bài viết rất hay của Nguyễn Đình Thi về gợi ý học tập mô hình KIST và KIAST của Hàn Quốc. Rồi có người gợi ý mô hình đại học Thanh Hoa Bắc Kinh, TQ. Rồi mô hình một trường bên Đức (bài báo trên … ). Tuy nhiên, vấn đề số một vẫn là tìm hiểu sâu sắc được tại sao nên xây dựng ĐH đẳng cấp QT. Khó khăn gì? Đó là mục tiêu tầm chương trích cú của tôi.

Trong những lý luận dưới đây, tôi thiên về một trường ĐH đẳng cấp QT phải có một viện nghiên cứu đẳng cấp QT đi cùng. Chứ ở đây, ko ai thành lập một cái trường ĐH ko, chỉ lo dậy là dậy thôi. Phải có viện nghiên cứu đi cùng để ngoài công tác giáo dục, thì đẩy mạnh công tác nghiên cứu, phát minh. Bài báo quốc tế, uy tín quốc tế thì phần lớn sinh ra từ các viện nghiên cứu nằm trong ĐH chứ sinh viên năm 1,2,3 hay 4 thì làm gì có nhiều công trình nghiên cứu, làm gì đã đủ trình độ để mà tập trung làm bài báo.

CÓ nên xây dựng ĐH đẳng cấp QT là vì:

  1. Tiền đầu tư cho giáo dục cấp đại học lung tung, dàn trải, ko hiệu quả và dễ dẫn đến tham nhũng. Tập trung đầu tư vào 1 trường thì dễ quản lý hơn, hiệu quả hơn. Hơn nữa, xây dựng trường ĐH đẳng cấp QT tốt đi, nó sẽ là đầu tàu, kéo cả đoàn tàu đi. Các trường khác cũng phải nhìn mà học tập, tự đổi mới mình chứ không thì ai học. ĐH đẳng cấp như một cú “hích” cho nên giáo dục, nghiên cứu đang dặt dẹo hiện nay ở VN.
  2. Muốn đổi mới, phát triển thì phải nghiên cứu. Cái gì cũng phải nghiên cứu hết. Muốn xuất khẩu CN hả, muốn thu hút đầu tư của những công ty lớn như Intel, IBM, etc thì phải chứng minh cho nó thấy là mình cũng có nhân lực tốt. Mà bằng chứng hùng hồn là những trường ĐH nổi tiếng, SV tết nghiệp ở đó có chất lượng cao. Vậy thì ko xây một cái ĐH ra hồn thì thu hút ai, hấp dẫn ai bây giờ. Mà cần ủng hộ cái mới, chứ cứ sợ này nọ thì làm được cái gì? Phải có niềm tin và hi vọng.
  3. Là một sự cần thiết và liền mạch của giáo dục. Nghĩ mà xem nhé, đã có trường mẫu giáo chất lượng QT rồi, cấp 1, 2, 3 cũng có trường QT rồi. Vậy thì cấp ĐH cũng có một trường đẳng cấp QT là bình thường và nên làm.
  4. Nước nhà có đến hàng chục viện nghiện cứu lớn nhỏ, rồi hàng trăm trường ĐH dân lập và công lập. Nhưng ko thể nâng cấp các trường này lên được, đổ tiền vào đây chỉ vô ích vì vẫn cơ chế quản lý cũ, con người cũ, làm sao giảm biên chế tìm người mới đủ tài được. Vậy thì đầu tư vào cái mới hoàn toàn, làm tốt từ gốc thì sẽ ra quả ngon, trái ngọt thôi.
  5. Thu hút nhân tài về nước. Trường và viện nghiên cứu sẽ là nơi tập trung người tài, học ở nước ngoài hay trong nước làm việc với nhau. Nơi đây, được đầu tư tốt về môi trường làm việc, lương bổng tốt, có điều kiện giao lưu với giới học thuật thế giới. Thế thì còn gì bằng.
  6. Theo ngôn ngữ kinh tế, thì đầu tư vào ĐH đẳng cấp QT sẽ là cách để thu lại nguồn vốn đầu tư hữu hiệu nhất và lời hơn nhiều khi đầu tư tiền vào những lĩnh vực khác như văn hoá, thể thao. Vốn là tiền, nguồn lợi ngoài tiền lãi thu được ra, còn là trình độ dân trí, còn là vốn con người và vốn xã hội. Đó là những lợi nhuận, lợi ích ko dễ nhìn thấy. Một trường ĐH đẳng cấp QT, quản lý tốt, đẻ ra các cơ sở sản xuất, thúc đẩy kinh tế phát triển.
  7. Ý tưởng ĐH đẳng cấp QT, viện nghiên cứu đẳng cấp QT ko có xung đột gì với quan điểm chính trị của Đảng, nhà nước nên sẽ làm được J.
  8. Bây giờ phải xây dựng ĐH đẳng cấp QT ngay, vì được sự giúp đỡ rất nhiệt tình của trường ĐH Harvard bên Mỹ. Họ cam kết sẽ giúp đỡ VN tận tình. Hiếm khi nào ta có cơ hội như hiện nay. Không tận dụng ngay thì sẽ lỡ nhịp cầu, và sau này có muốn trường ĐH Harvard giúp đỡ họ đã sẵn sàng như bây giờ.

KHÔNG nên xây dựng ĐH đẳng cấp QT là vì:

  1. ĐH đẳng cấp QT có được xây dựng thì cũng chả là gì. Nó chỉ như một thứ đồ trang sức đắt tiền nhưng vô dụng trong một gia đình nghèo. Bám sát vào thực tế đòi hỏi của XH mà đáp ứng, mà đào tạo những cái XH cần. Hãy đào tạo những con người, những công nhân, kỹ sư đáp ứng được đỏi hỏi của XH hiện nay đi, chứ đeo mấy cái đồ trang sức vào chỉ tổ nặng cổ mà thôi. ĐH đẳng cấp QT như là một giấc mơ “đẳng cấp”, giấc mơ “thành tích” của các bác già mà ko thực tế.
  2. Ừ thì ủng hộ đổi mới, ủng hộ ý tưởng mới. Nhưng mà phải thực tế một chút. Đã nghèo lại cứ đua đòi, người đông, của hiếm mà còn cứ thích vung vãi. Tiền đâu mà đầu tư. Rồi làm sao mà tồn tại được. Đừng có lý sự rằng “đầu tư tập trung, ko dàn trải”, rồi “cần phải ủng hộ đổi mới” mà đem hai thứ tài nguyên khan hiếm của VN là tiền bạc và trí tuệ con người ra mà nướng, mà thí điểm như thế. Cải cách lên, cải cách xuống mà có ra cái gì đâu? Mà xác xuất thành công của cái trường ĐH đẳng cấp QT là rất thấp, như đánh sổ xổ. Khi mà xác suất thấp hơn trúng sổ xổ mà tiền mua vé số lại cao, mình lại ít tiền thì không nên đánh bạc mà làm gì.
  3. Đứng trên quan điểm của người làm kinh tế: nếu xây dựng cái trường ĐH đẳng cấp QT rồi viện nghiên cứu đẳng cấp QT, ai là khách hàng? Tức là làm gì có CẦU. Công ty, tập đoàn kinh tế nào mua các phát minh. Có công ty lớn nào đầu tư vào trường ĐH này ko? Rồi nữa, thị trường lao động ở VN thì bé tí mà thị trường khoa học kỹ thuật còn bé hơn nữa, chả cần phải có trình độ quốc tế làm gì. Với nhu cầu hiện nay và trong tương lai gần, thì chỉ cần trình độ kỹ sư vừa phải thôi. Rồi giải quyết đựơc việc làm tốt, phù hợp cho hàng loạt sinh viên đi du học ở nước ngoài về mà VN còn chả làm được, thì cái trường QT đấy làm gì cho đời.
  4. Muốn để có trường ĐH đẳng cấp QT thì hãy đầu tư nâng cấp các trường đã có như BK HN hay HCM, đại học QG lên. Đó cũng là chiến lược 10 năm nay rồi (dù chả biết bao giờ mới thành hiện thực). Hãy thả các trường này ra cho nó tự bươm trải, tự mà quản lý, tự tìm thị trường, tự phát triển. Cái kiểu quản lý sát sao hiện nay làm các trường ko phát triển được. Vậy thì chỉ cẩn thả ra, các trường cũ tự bươm trải, cộng với đầu tư khuyến khích (mà ko cần nhiều tiền để xây ĐH đẳng cấp QT) thì các trường cũng sẽ phát triển và nâng tầm thành quốc tế hết. Nếu không được cả trường đạt đẳng cấp QT, thì đầu tư vào một hai ngành mũi nhọn thôi, để cái ngành ấy nó thành đẳng cấp QT cũng là tốt rồi. VN cũng đã đang làm rồi đấy, đó là những lớp cử nhân tài năng. Mô hình này khá thành công ở TQ.
  5. Với tình hình yếu kém của ngành khoa học – công nghệ, công nghiệp nặng và công nghệ cao hiện nay thì chỉ nên phát triển nghiên cứu những cái ngành bé bé, riêng biệt mà VN có thể phát triển, cạnh tranh với thế giới mà thôi. Làm sao mà đi nghiên cứu với giảng dậy những ngành công nghiệp cao, hiện đại như sản xuất máy bay, làm tàu vũ trụ với bay lên mặt trăng làm gì. Thế thì ĐH đẳng cấp QT với viện nghiên cứu QT mà làm gì? Hãy để thị trường quyết định, ví dụ: khi có nhu cầu về phát triển ngành đóng tầu trong 10 năm tới thì đầu tư mạnh vào trường ĐH hàng hải, ngành đóng tầu ấy. Khi thấy tương lai có thể phát triển ngành công nghệ cao, thì đầu tư vào mấy cái khoa điện tử, kỹ thuật của ĐH BK hay ĐHQG ấy. Như thế hiệu quả hơn nhiều là lập ra cái trường ĐH đẳng cấp QT mà các ngành thì rồi cũng là một trong cách ngành mà đã tồn tại ở một trường ĐH nào đó rồi. Mà khi đầu tư theo yêu cầu của thị trường như thế, không sợ bị các bác giáo dục ăn dầy. Vì dù sao cũng sẽ bị quản lý chặt và đầu ra sinh viên cũng có thị trường lao động tuyển dụng.
  6. Khi kinh tế phát triển thì nó kéo theo văn hoá, giáo dục phát triển theo thôi. Vậy thì ưu tiên bây giờ phải là phát triển kinh tế, là phát triển dịch vụ cho tốt, kinh doanh cho tốt, đào tạo nhiều doanh nhân vào. Chứ đầu tư vào cái ĐH đẳng cấp QT này mà làm gì? Đến lúc mà kinh tế phát triển rồi, kéo theo yêu cầu thực tế về phát triển ngành kỹ thuật cao với hiện đại thì ta hãy thành lập ĐH đẳng cấp QT. Làm sớm làm gì, rồi lại đắp chiếu, đợi kinh tế phát triển mới đem dùng thì phí. Khi nào điều kiện chín mùi, khi mà có những tập đoàn công ty làm về công nghệ cao như LG, Samsung, Daiwoo, Hitachi, Toyota, như Hàn Quốc, như Nhật, như Singapore thì thành lập ĐH đẳng cấp QT cũng chưa muộn. Nhưng ko phải là bây giờ.
  7. Cái cần đầu tư hiện nay là đầu tư vào giáo dục ở cấp phổ thông ấy, chứ vào ĐH mà làm gì? Hãy cứ đào tạo ra những học sinh cấp 3 tốt, thì rồi lên ĐH cũng tốt hết. Cái gốc (giáo dục phổ thông) mà không vững thì cái ngọn (giáo dục ĐH) cũng chả là cái gì cả. Đổ tiền vào cái ngọn thì không bền và chả ai làm thế cả. Trong môi trường quản lý hiện nay, cơ chế hiện nay của VN thì có mang cả cái Oxford của Anh vào VN thì sau 5 năm, lại thành ĐHQG hay ĐHBK hiện nay mà thôi. Thế thì cái ĐH đẳng cấp QT này sẽ thế nào?
  8. Vấn đề sinh viên học? Giả sử có xây dựng được cái trường ĐH đẳng cấp QT tế đi, thì với học phí cao vòi vọi thế ai học? Dân nghèo học giỏi thì chịu rồi, dù có học bổng thì cũng chỉ có vài người được học bổng mà thôi. Con nhà giầu khá giả, có tiền thì đi du học cho nó sướng. Vừa học đựơc kiến thức, vừa học được nhiều cái hay về văn hoá, lối sống. Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. Thế thì họ cho con vào ĐH đẳng cấp QT làm gì? Đứa nào giỏi, giỏi thực sự, nó kiếm được học bổng nước ngoài hay nhà nước, nó cũng đi du học hết. Thế thì học sinh giỏi nào vào cái trường ĐH đẳng cấp QT? Mà đầu vào làng nhàng, học phí cao, rồi cũng đào tạo ra một thế hệ tầm tầm mà thôi.
  9. Vấn đề giáo viên? Lấy đâu ra giáo viên giỏi, dậy tiếng Anh cho trường bây giờ? Tiền lương là bao nhiêu? Thuê giáo viên nước ngoài thì làm sao mà đảm bảo chất lượng giáo viên. Mà người nổi tiếng thì lấy đâu ra tiền mà mời. Nếu giáo viên kém, thì rồi chất lượng sẽ khác gì bây giờ?
  10. Dự án xây dựng ĐH đẳng cấp QT rồi thực chất cũng chỉ là chiêu bài xin đất, xin tiền ngân sách mà thôi. Phí. Năm 1997-1998, worldbank cho VN vay 100 mil. dollar để nâng cấp giáo dục, mua thiết bị giáo dục (cái dự án mà minhchau đề cập ở trên) mà thấy lặn mất tăm, chả thấy đến được học sinh. Trường lớp với trang thiết bị chả thấy đâu. Thế thì đầu tư nữa mà làm gì? Chỉ tổ thêm ăn chặn mà thôi.

Nhìn tổng thể một đất nước giống như một cơ thể con người với đủ cơ quan nội tạng, tứ chi, cơ, xương, hệ thần kinh, etc. Giáo dục chỉ là một bộ phận trên cơ thể đó mà thôi. Trong khi mà các bộ phận khác đều yếu, con người dặt dẹo ốm đau, ta nên chọn chữa trị chỗ nào, bộ phận nào trước? Giáo dục hay kinh tế? Bác sỹ nha khoa bảo phải nhổ răng đi, nhưng bác sỹ nội khoa bảo phải cắt ruột thừa ngay, còn bác sỹ nội khoa lại bảo phải cắt cánh tay hỏng tức khắc. Chữa chỗ này thì lại đau chỗ khác thôi. Làm sao để chuẩn đoán đúng bệnh, chữa
đúng liều và đúng thuốc đây? Đó mới là điều quan trọng.

Câu hỏi bây giờ (dù đã có nhiều câu trả lời rải rác trên nhiều tờ báo) là:

  1. Thế nào là ĐH đẳng cấp QT? Tiêu chí gì?
  2. Chọn mô hình nào, học tập nước nào? Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Đức? Thể nào rồi cũng có chú bảo: chú nào học ở Mỹ thì bảo phải theo Mỹ, chú nào học ở Nhật thì sẽ bảo phải theo Nhật, chú nào học ở Hàn thì bảo phải theo Hàn. Mà VN thì khác hết các nước kia. Ở đây, tôi chỉ muốn nói là: học tập mô hình các nước, học cái hay, cái tốt của họ và tránh những cái xấu mà họ đã mắc phải. Vậy thôi.
  3. Với VN hiện nay, nguyên nhân nào làm cản trở, kìm hãm phát triển cải tổ đổi mới giáo dục? Nhìn bài báo http://vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/2006/07/3B9EB7BA/ của tân bộ trưởng GD có thấy khả quan ko?
  4. Thực chất thì giáo dục cấp ĐH VN cần gì? Tiếng Anh, dậy giao tiếp, dậy tinh thần kỷ luật, etc tức là giáo dục con người với những phẩm chất nào? Phẩm chất nào người SV cần khi ra trường?

DANG Trong-Trinh

10.5.2006

One Response to “Dai hoc dang cap quoc te o VN?”

  1. BEL said

    em phai goi cac bac Grenoblois vao day de cung nhau tiep tuc tranh cai🙂. Nguoi ta thuong hay viet blog de bay to tam su*, anh lai di post may cai nay`… chang comment gi` cho anh duoc* ca. Hom nay birthday anh Dung gia` day’, may anh co y’ dinh gi chua*?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s