Chateaux de la Loire

September 26, 2006

Du lich o Chateaux de la Loire

Hôm nay mới có thời gian rảnh rỗi để hoàn thiện nốt vài nét giới thiệu về chateaux de la Loire. Một phần cũng vì yêu thích vùng đất với nhiều lâu đài to đẹp, với những nét văn hoá lịch sử đặc sắc của nước Pháp. Một phần cũng vì muốn giới thiệu đến bà con sắp đi thăm các chateaux này một vài nét điển hình, để nếu có điều kiện đến thăm, ta sẽ có một chút idées ban đầu và sẽ tìm hiểu sâu hơn trong chuyến đi.

Chateaux de la Loire là quần thể các château nằm rải rác dọc theo dòng sông Loire và vài nhánh nhỏ của nó như la Cher. Vùng này có tên gọi « Valée de la Loire » hay « Pays de la Loire ».

Sơ qua về bối cảnh lịch sử lúc mà các chateaux này được xây dựng :

Đó là khoảng thế kỉ 15 đến thế kỉ 17. Nước Pháp lúc đó không rộng và trải dài xuống tận bờ biển Địa Trung Hải như ngày nay. Bản thân vùng Dauphiné chúng ta đang sống cũng chưa thuộc Pháp. Dauphiné thuộc Pháp khoảng nắm 1450, mà lý do thì mình đã nói trong loạt bài giới thiệu về Grenoble cùng với minhchau trước kia rồi. Nhưng một trong những nguyên nhân khiến cho lãnh chúa vùng Dauphiné tan ra bại sản, phải bán đất nước mình cho Pháp là vì lãnh chúa là người khá đua đòi. Khi nhìn thấy nước Pháp bên cạnh mình đẹp đẽ với những toà lâu đài ở Paris, rồi ở vùng valée de la Loire. Không chịu kém miếng, vị lãnh chúa vùng Dauphiné cũng bỏ tiền ra xây dựng một cái château rất đẹp, to và hoành tráng ở cách Grenobe khoảng 25km. Cái château này nằm trên một ngọn núi nhỏ thuộc dải Vercos. Lâu đài này ngốn nhiều tiền của, rồi cộng thêm cuộc thập tự chinh không thành công khiến lãnh chúa vùng Dauphiné nợ chồng chất và phải bán nước đi để trả nợ. Tuy nhiên, lâu đài này không còn nữa, những dấu tích còn lại là một đống đổ nát và vài bức tường còn trơ trọi với thời gian.

Nước Pháp ngày ấy bé nhỏ, không có dải Côte d’Azur đẹp và trong lành cho các vị vua chúa, công tước nghỉ hè. Vùng đất Valée de la Loire ngày ấy, nằm ở phía Nam nước Pháp, khí hậu trong lành, mùa đông thì không quá lạnh, mùa hè thì lại không quá nóng như ở Paris. Xung quanh lại là những cánh rừng trải dài vô tận. Phong cảnh hữu tình, nên thơ với dòng sông Loire yên bình chảy qua. Quả là địa điểm lý tưởng để các vua chúa xây lâu đài nghỉ ngơi, săn bắn. Là nơi diễn ra hội hè tiệc tùng, những thú vui vua chúa. Trong vòng khoảng 100 năm từ thế kỉ 15 đến thế kỉ 16, hàng loạt lâu đài đẹp đẽ tráng lệ (so với ngày ấy mà thôi) được dựng lên. Không phải chỉ có vua nước Pháp mới có tiền xây dựng château (gọi là chateaux royals), mà các vị công tước, công hầu nhiều tiền lắm của cũng bỏ ra xây dựng những lâu đài của riêng mình. Tất cả có khoảng 30-40 chateaux lớn nhỏ khác nhau đã mọc lên. Tuy các lâu đài đều có ảnh hưởng lẫn nhau và thể hiện cái hồn của thời đại ấy. Ta vẫn nhận ra mỗi château có một vẻ đẹp riêng, có một nét kiến trúc riêng, cũng như một lịch sử với những câu chuyện riêng gắn liền với một thời kì lịch sử Pháp. Thời renaissance.

Nếu như vùng Dauphiné và Savoi với dải Alpes cao ngút ngàn, phong cảnh hùng vĩ tráng lệ. Thì vùng Valée de la Loire lại là vùng đất bằng phẳng trải dài, những cánh rừng rậm rạp với nhiều loài muông thú lạ, đó là mục tiêu của những cuộc săn bắt hoàng gia ngày ấy.

Thế còn các nước láng riêng xung quanh Pháp ngày ấy thì sao ? Đức và Italie đều chưa có tên trên bản đồ. Hai nước láng riềng này còn trong thời kì chia nhỏ thành các royaume. Tuy nhiên, nước Italie có thể nói là cái nôi văn hoá, kiến trúc, nghệ thuật nổi bật nhất trong giai đoạn ấy. Trong 1000 năm trung cổ, các nước Châu âu bao phủ bởi một màu đen. Màu đen của những chiếc áo thầy tu, của catholique, thế lực thống trị xã hội thời ấy. Màu đen của nền văn minh Romain lụi bại, không còn ngóc dậy được. Màu đen của sự u tối, u mê mà nhà thờ muốn áp đặt lên con người cho dễ cai trị. Ta cũng phải nhớ lại rằng, cái đêm trường trung cổ ấy, chỉ có các moines mới biết đọc, biết viết.

Tuy nhiên, ngọn lửa của tri thức, của văn minh Romain vẫn không bị dập tắt hoàn toàn, nó sống leo lét như ngọn đèn dầu bền bỉ bên trong những nhà thờ tăm tối. Ngọn lửa leo lét ấy chỉ đợi có ngọn gió xuân, là sẽ bùng nên thành ngọn lửa lớn, xoá tan bóng đen ảm đạm. Ngọn gió xuân ấy là thời kì Renaissance, là thời kì phục hưng lại giá trị đích thực, nhằm đẩy lùi bóng tối của nhà thờ. Thời kì này đẫm máu đau thương với những cuộc chiến tranh tôn giáo, tranh giành quyền lực và ảnh hưởng một bên là nhà thờ, một bên là nhà vua lên dân chúng. Ánh sáng của thời phục hưng đến trước tiên là ở các royaume bên Italie. Venise, Valence, Florence, Milan, etc là những thành phố đẹp, sầm uất. Kiến trúc nhà cửa thì nổi tiếng, văn hoá, nghệ thuật bùng nổ với những bức tranh muôn màu sắc, chứ không còn một màu đen như trước. Mình phải nói dài dài giới thiệu về nước Italie như vậy, vì nó có ảnh hưởng rất lớn đến kiến trúc của các chateaux de la Loire. Ngày ấy, các vua nước Pháp coi Italie như một cái nôi của văn minh. Họ thường tổ chức những cuộc viếng thăm đất nước này, rồi về Pháp bắt chiếc cho xây dựng những toà lâu với kiến trúc, hoa văn giống như vậy. Nhiều kiến trúc sư nổi tiếng, nhà khoa học nổi tiếng của Italie cũng được mời về Pháp làm việc, xây cất các châteaux ở Valée de la Loire như Leonard De Vinci, etc.

Ngày nay, Chateaux de la Loire được UNESCO xếp hạng là patrimoine mondial de l’humanité.

Chuyến đi thăm Chateaux de la Loire của mình được CROUS tổ chức trong vòng 4 ngày. Không thăm thú được nhiều château, chỉ được có 6 cái. Mình xin giới thiệu một vài nét về những château này, coi như ghi lại những kỉ niệm về một chuyến đi.

Château de Chambord (1519-1547):

Trước tiên phải nói rằng, đây là château royal lớn nhất trong quần thể chateaux ở đây. Một địa điểm mà bạn không thể bỏ qua trong hành trình của mình. Hic hic hic, thế mà cả nhóm tớ đến đây vào lúc xuế chiều, khoảng 6h00, chẳng có nhiều thời gian để ngắm nghía và thưởng ngoạn. Đau đớn hơn, cửa đã đóng, chỉ được nhìn và chiêm ngưỡng sự to lớn từ ngoài. Tuy nhiên cuốn « guide vert » và những tài liệu trên internet đã giúp mình hiểu hơn về kiến trúc, lịch sử của cái château này J. Mình đành ghi chép lại theo kiến thức rơi vãi thu lượm được về nó vậy.

Về kiến trúc :

– Đây là một chefs-d’œuvre về kiến trúc thời trung cổ với 440 căn phòng, 80 escaliers, 365 cái cheminées và 800 cột trụ với những cái chóp nhọn chót vót trên cao được khắc hoạ thật tinh sảo. Năm 1516, vua Francois I sau chuyến đi sang Italie đã mời được Leonard de Vinci về giúp sức xây dựng lên toà lâu đài này. Tuy nhiên, vua Francois I cũng ko có nhiều thời gian sống ở đây ngoài vài cuộc đi săn thì chết. Sau cái chết của Francois, château bị bỏ hoang. Sau đó château de Chambord còn qua tay vài người nữa như Gaston d’Orleans thì mới đến tay vua Louis XIV. Louis XIV cho tu sửa lại, và biến nó thành nơi ở thứ hai sau Versaille. Chính vì thế, kiến trúc bên trong của Chambord hiện nay giống với kiến trúc nội thất của Versaille.

– Nói đến kiến trúc của château de Chambord thì không thể bỏ qua cầu thang xoắn (escalier à double hélice). Đây là kiến trúc độc đáo có một không hai của Leonard de Vinci. Cái escalier này gồm hai cầu thang riêng biệt với nhau, cuốn lấy nhau từ tầng trệt lên tầng trên nhưng lại không giao nhau. Nếu như bạn xuống một cầu thang, tôi leo lên ở cầu thang kia, chúng ta có cảm giác như thể đi cùng một cầu thang nhưng lại không bao giờ gặp nhau trên đường đi.

Vài câu chuyện thú vị liên quan đến château de Chambord :

– Chúng ta đều đã được học trong văn học lớp 7 hay 8 gì đấy một nhà văn lớn của Pháp tên Molière, với một trích đoạn nổi tiếng « gã trưởng giả học làm sang » trích từ tác phẩm « Bourgeois gentilhomme » (chịu chả biết tên cuốn truyện này dịch ra tiếng Việt là gì ? hay là trùng tên với cái tên trích đoạn – Gã trưởng giả học làm sang ?). Không biết khi mọi người học thế nào, chứ khi mình còn đi học, trong những đợt diễn văn nghệ thì hầu như các lớp thường dựng vở kịch này. Hài hước, dí dỏm với những câu như « đôi mắt đẹp của nàng làm tôi say đắm » hay «say đắm tôi đôi mắt đẹp của nàng » ,etc. Tại sao tôi lại nói nhiều về Molière và tác phẩm Bourgeois gentilhomme này ? Vì Molière trình làng vở kịch này lần đầu tiên ở Château de Chambord ngày 14/10/1670. Rồi tác giả Molière không chỉ nổi tiếng ở vở kịch này, mà còn quen thuộc với khán giả vietnam qua tác phẩm « lão hà tiện » (l’avare) qua sự diễn xuất thật tài tình của Louis de Funés. Ở grenoble, có một cinéma tên là Molière thường chiếu những film không hoành tráng của nước ngoài. Mình đã xem film « Mùa len trâu » ở cái rạp này. Khi nào có film gì của VN mà chiếu ở Pháp, ta chỉ có thể xem ở rạp Molière này mà thôi, chứ ở Chavant thì còn lâu lắm.

– Không biết mọi người đã xem bộ film cổ tích « bộ da lừa » (Peau d’âne) kể về câu chuyện một cô công chúa phải khoác trên mình bộ da lừa thật xấu xí. Chỉ khi đêm xuống, cô trút bỏ bộ da lừa lại thành người con gái xinh đẹp. Hoàng tử một lần nhìn trộm đã yêu ngay và quyết đòi cưới cho bằng được, dù ban ngày thì công chúa là người rất xấu xí. Người đóng vai công chúa là Catherine Deneuve. Ngày xưa trên TV ở VN cũng hay chiếu đi chiếu lại film này vào những ngày tết thiếu nhi. Tớ nói về bộ film này vì bối cảnh của film, lâu đài và vương quốc hoàng tử ở được quay ở château de Chambord này.

To be continued ….

DANG Trong-Trinh

9.7.2006

One Response to “Chateaux de la Loire”

  1. mont_blanc said

    lng giềng th phải bạn hiền ạ, lng riềng nghe thấy c mi thịt ch😀

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: