Dao Phat o Vietnam

August 29, 2006

Đạo phật ở Việt Nam

Một câu hỏi lớn nhất mà ko tìm được sự đồng thuận của nhiều người đó là « bouddisme có phải là một tôn giáo hay ko ? ». Để trả lời được câu hỏi này thì phải trả lời được câu hỏi « thế nào là tôn giáo ? ». Như trên đã trình bày các trường phái tôn giáo phụng thờ một Dieu, quá trình hình thành, phát triển cũng như hệ tư tưởng, giáo pháp, giới luật của từng tôn giáo. Tớ ko nghiên cứu kỹ về tôn giáo nên ko thể đưa ra một định nghĩa chính xác về tôn giáo, nhưng ta có thể xét sự khác nhau của phật giáo và các tôn giáo khác trên những khía cạnh sau :

– Tôn giáo độc thần (Dieu) : cái này thì phật giáo không có. Budda cũng chỉ là một người thường và sau là một người thầy, tự thân giác ngộ được chân lý giúp con người thoát khỏi bể khổ trần ai. Ai thích thì theo. Với những người coi đạo phật là một tôn giáo thì họ coi Budda như là một Dieu ngang hàng với Jesus. Nhưng có một đặc điểm mà ko ai có thể chối cãi được đó là : Budda ko phải là Dieu hiện hình trong con người để trải qua những đau khổ và thấu hiểu loài người như Jesus, Budda cũng ko phải là nhà tiên tri Muhamet, người được đức chúa trời đọc cho nghe những lời thước ngọc để loài người làm theo, nhằm thoát khỏi những đau khổ hay tai ương. Budda là một con người (hoàng tử nước ấn độ). Chàng nhìn thấy xung quanh mình, kiếp con người sao nhiều đau khổ, nghèo đói thế. Chàng đặt ra câu hỏi tại sao ? Làm thế nào để con người sống hạnh phúc, thanh thản hơn. Chàng ưu tư suy nghĩ như một nhà triết học, có thể ví như K. Mark đã suy tư trả lời câu hỏi lớn của triết học « vật chất có trước hay tư duy có trước, cái nào quyết định cái nào ? ». Khi tìm ra được câu trả lời giúp con người thoát khỏi nghèo đói, đau khổ, budda đã phát triển lên thành một hệ thống triết lý, bài học. Vậy thì bảo rằng đạo phật là một hệ thống triết học cũng ko sai.

– « Bắt buộc, áp chế » theo đạo Phật là ko có. Đó là sự tự nguyện. Từ trước đến giờ chưa bao giờ xẩy ra những cuộc chiến tương tàn vì Phật giáo, ko có những cuộc thánh chiến, toà án dị giáo hay là tinh thần khủng bố trong lịch sử hình thành và phát triển của Phật giáo ở các nước Châu Á.

– hệ tư tưởng, giáo lý của Phật giáo gần như những lời khuyên răn, có thể thay đổi linh hoạt theo thời gian và hoàn cảnh cụ thể. Phật giáo không có sự thống nhất cao, ko có những lời của đấng bề trên Jesus truyền xuống trần gian và mọi người theo đạo phải răm rắp làm theo.

– Có nhiều người còn nói rằng, đạo phật giống với một trường phái triết học hơn là một tôn giáo. Ở đây, ta nói đến hệ tư tưởng, Phật giáo ko có hệ thống cấu trúc chặt chẽ như catholique, cũng chưa bao giờ tham gia vào chính trị hay tranh giành quyền lực với hệ thống chính quyền như các tôn giáo khác.

– Đạo phật có phải là « tốt » hơn và « ưu việt » hơn các tôn giáo khác (nếu coi phật giáo là một tôn giáo ?) . Câu trả lời là không. Phật giáo về cơ bản là làm sao để tránh khỏi bi luỵ đau khổ trong cuộc đời ? Đó là do con người ta luôn có tham vọng, ham muốn. Vậy cách tốt nhất để giữ mình là hãy đừng tham vọng và ham muốn nhiều nữa. Ví dụ, tại sao ta lại phải đau khổ vì thất tình ? Đó là vì ta đã yêu. Vậy thì muốn ko bị thất tình đau khổ nữa, hãy đừng yêu và tham gia câu lạc bộ Độc thân của Maika. Hay, tại sao ta muốn có cái xe Mercedec để đi nhưng vì nghèo quá, ta ko mua nổi. Thế là ta buồn. Muốn hết buồn ư, đừng có ham muốn có cái Mercedec nữa. Tư tưởng này khiến con người ta trì trệ và thụ động với cuộc sống. Không dám sống và đấu tranh trong cuộc đời. Xã hội mà toàn người tốt như phật dạy là một xã hội chết, một xã hội ko có vận động và phát triển. Đó có thể là một nhược điểm lớn nhất của phật giáo. Có người lại bảo ? Thế thì phật giáo vẫn còn tốt hơn các tôn giáo « hiếu chiến » « khủng bố » khác như là Islamic. Ừ thì có thể cho là như thế, nhưng so với Protestant và Catholique thì Phật giáo cũng ko hay hơn được.

– Ảnh hưởng của phật giáo lên các nước Châu Á cũng rất khác nhau và ko liên tục. Phật giáo ra đời ở Ấn độ nhưng đến này, chả còn người ấn nào là phật tử nữa. Họ đã theo đạo bà la môn hết rồi. Phật giáo tràn vào trung hoa, Hàn quốc và VN. Nhưng rồi khi mà Nho giáo lên ngôi, đẩy Phật giáo xuống hàng thứ yếu, và các triều đại vua chúa đều ưa thích (ko phải toàn bộ các vua chúa) dùng Nho giáo để cai trị dân đen. Phật giáo bị đẩy xuống hàng dân đen, và tồn tại vật vờ ở đó. Một đặc điểm nữa của phật giáo: từ khi sinh, phật giáo đã bị bỏ rơi, ko ai tiếp bước phát triển nó lên một mức cao hơn. Ở mỗi địa phương, mỗi dân tộc, phật giáo lại thay đổi để phù hợp với môi trường mới. Cái này khác hoàn toàn với sự sinh ra, được truyền bá có qui mô (đôi khi dùng cả vũ lực) của chrétien. Tính chiến đấu của chrétien cao hơn buddisme và đó cũng là một đặc tính của tôn giáo ảnh hưởng lên người dân. Chiến đấu ở đây, ko phải là khủng bố, mà là tính chiến đấu trong cuộc sống.

– Cũng nói qua một chút về Nho giáo. Nho giáo ra đời trong thời chiến loạn cách đây gần 3000 năm, người khởi xướng là Khổng Tử. Lý do ra đời của Nho giáo là để giải quyết vấn đề loạn lạc. Tại sao các nước chư hầu cứ đánh nhau triền miên ? Làm cách nào, xây dựng một xã hội như thế nào để có thể có hoà bình yên ổn. Thế là Nho giáo ra đời. Nho giáo có là một tôn giáo ko ? Câu trả lời cũng ko thống nhất. Nếu Phật giáo ko là một tôn giáo thì chắc chắn Nho giáo cũng ko là một tôn giáo. Nho giáo là một triết học thì đúng hơn. Mà hệ triết học 3000 năm tuổi chắc chắn là già nua, lỗi thời rồi. Nho giáo về cơ bản cho rằng : xã hội loạn lạc, mất trật tự, vua ko ra vua, dân ko ra dân là vì m
ọi người trong cái xã hội ấy ko làm tròn bổn phận của mình. Vậy thì để xã hội ổn định, hoà bình, cách duy nhất là mỗi người hãy tự làm tròn bổn phận của mình, đừng có loi choi, chen lấn bon chen trong xã hội làm gì. Anh làm nông dân thì hãy yên ổn đi với cái cày sau con trâu, đừng có mơ là quan. Thế là một loạt các giáo lý, giáo điều quy định vai trò, bổn phận của con người ra đời. Có thể thấy ngay rằng, với cái triết lý như thế, Nho giáo đã là xơ cứng xã hội, đeo gông vào cổ con người. Làm con người ko còn tự do, ko còn sáng tạo nữa. Xã hội ko vận động và phát triển được. Con người thì bị kìm kẹp, xã hội khép kín. Quan hệ vua-tôi là chủ đề chính trong Nho giáo. Sau đó có mở rộng những qui tắc cứng nhắc trong gia đình, bạn bè, etc. Nhiều người nhận định rằng, Nho giáo ko đội trời chung với dân chủ, với tự do.

18/6/2006

ĐẶNG Trọng-Trình

6 Responses to “Dao Phat o Vietnam”

  1. tui đi tu oi`... said

    – hệ tư tưởng…Phật gio khng c sự thống nhất cao, ko c những lời của đấng bề trn Jesus truyền xuống trần gian v mọi người theo đạo phải răm rắp lm theo.

    Xin được mở rộng cho ny, sở dĩ khng c việc lm theo rập khun v tuỳ mức độ tiếp thụ thng tin v trnh độ hiểu biết của mỗi c nhn người theo đạo m c cch suy nghĩ v hnh động khng giống nhau. Phật gio vốn dĩ khng ca ngợi việc bắt chước theo ai đ hoặc tun thủ những lời dạy bảo của bất kỳ ai cho d đ l những người nổi tiếng c nhiều uy tn, ngay cả xuất pht từ Đức Phật. Ngi lun mong muốn l nn tm hiểu thật kỹ lưỡng, thận trọng trước khi tin theo, nếu nhận ra những điều nghe thấy khng ph hợp với chn l, thực tại khch quan th c thể gạt bỏ. Tuy nhin những điều luật th mặc định sẽ được p dụng từ trn xuống cho d c thuộc hệ phi Phật gio no, đ l 5 giới luật căn bản p dụng cho 2 hng Phật tử tại gia v Phật tử xuất gia (thường được gọi l giới tu sĩ): cố gắng khng st hại sinh mạng, khng trộm cắp, khng t dm (khuyn nn chung thuỷ cũng l một nghĩa trong giới luật ny), khng ni dối (gồm c 3 chi nhnh l khng ni đm thọc, khng ni hai lưỡi hiểu một cch bnh dn l đm bị thc chọc bị gạo, khng ni lời th tục như chửi thề, nguyền rủa người khc, khuyn nn ni lời ho nh, dễ nghe, bc i chứ khng phải lời xu nịnh) v cố gắng khng uống rượu, cc chất say để tinh thần lun sng suốt, lnh mạnh. Hơn nữa với những trnh độ tu tập cao hơn th dường như họ sẽ c một quy ước chung khi khng cần thiết phải giao tiếp l “giữ thanh tịnh của bậc Thnh” tức l giữ tm thanh tịnh, trong sng v bnh lặng trong một đề ti no đ như l sự suy tư về chn l, nghĩa lời kinh… (gọi l an tr vo Thiền định). Điều ny dễ nhận thấy nếu bạn đến cc trung tm thiền của hệ phi Phật gio Nguyn Thuỷ ở cc nước Việt Nam, Lo, Cambodia, Thailand, Myanmar… Người Phật tử sẽ tun theo những quy tắc v lời dạy bảo với sự sng suốt, tin tưởng v thực tế chứ khng v sợ hi, m qung v si m.

  2. tui đi tu oi`... said

    Ti thật ngạc nhin với ny khi người viết ra n l một người c trnh độ PhD. Ti khng hiểu anh nhận định từ đu, từ kinh sch no hay trch dẫn từ lời người no ni m c lời nhận xt về Phật gio km nhận thức đến như vậy. Nếu cho rằng “Phật gio về cơ bản l lm sao để trnh khỏi bi luỵ đau khổ trong cuộc đời ? Đ l do con người ta lun c tham vọng, ham muốn. Vậy cch tốt nhất để giữ mnh l hy đừng tham vọng v ham muốn nhiều nữa…Tư tưởng ny khiến con người ta tr trệ v thụ động với cuộc sống. Khng dm sống v đấu tranh trong cuộc đời. X hội m ton người tốt như phật dạy l một x hội chết, một x hội ko c vận động v pht triển. Đ c thể l một nhược điểm lớn nhất của phật gio.” th đ l một sự sai lầm cơ bản khi nhn về Phật gio như vậy, cho d anh c l PhD th cũng cn ấu trĩ qu ! Nếu như Phật gio l như vậy th lm sao c những danh từ như l: sự chứng đắc, thần thng, định lực, tuệ nhn, giải thot, niết bn, v vi, bất tử, Phật, Thnh, Bồ tt… Phật gio dạy con người từ bỏ 3 mn độc: Tham i, Sn hận v Si m. Trong đ Tham i bao gồm tham lam, khao kht, ham muốn… Nhưng nếu ni chỉ v ham muốn nhiều m con người ta đau khổ th phải xc định lại xem ham muốn đ l thuộc loại no? Nếu một người muốn đến cha thắp nhang để cầu sự bnh an cho mnh th đ tuy cũng l Tham nhưng đy khng phải l chất độc cho nội tm m phải gọi l động lực tốt đẹp (Nhn) để nảy sinh thnh quả tốt đẹp (Quả). Nếu người ta sống m khng c động lực để vươn ln th khc no một ci xc v tri ? Nn biết mọi sự pht triển đều c động lực pht triển, cũng vậy tại sao Thi tử Siddhattha muốn đi tu để trở thnh Phật / Buddha th ng ấy phải c động lực, nảy sinh ước nguyện v từ đ dẫn tới thực hiện hnh động. Ước nguyện chnh l một trong 4 phẩm chất đặc biệt (Tứ Thần tc) m một người muốn thnh Phật phải rn luyện cho thnh đạt. Trở lại kiến của anh khi anh cho rằng đau khổ v thất tnh l do yu, nếu khng muốn đau khổ nữa th đừng yu, vậy xin hỏi nếu khng muốn thn thể mỏi mệt sau một ngy lao động vất vả th đừng lm g hết ? Thưa anh, ngay cả ci suy nghĩ đừng yu để đừng khổ nữa, đ cũng l một ước nguyện, một tham muốn, vậy anh nghĩ sẽ chọn thế no giữa tham muốn tiu cực ( tưởng của anh) v tham muốn tch cực (tu hnh thnh Phật) ? Đ c khng t người c nhận định ấu trĩ về tư tưởng Phật gio như anh trong qu khứ từ khi mới c đạo Phật cch đy hơn 2500 năm, đ l v anh v họ khng hề biết đạo Phật l một cch nhn rất thực tế vo cuộc sống đang xảy ra xung quanh ta: “nhn thẳng vo sự thật, xem n đang l ci g ?” Đạo Phật khng qu lạc quan m cũng khng bi quan, bởi v chỉ nhn thấy một hướng no đ của sự nhm chn vinh hoa cuộc đời m bỏ nh đi tu m người đời vội cho l yểm thế, bi quan. Sai lầm ! Anh nn nhn lại lịch sử Ấn Độ thời Đức Phật v thời Đạo Phật hưng thịnh l những thời kỳ kinh tế, văn ho chnh trị rực rỡ nhất, nn lưu Asoka Đại Đế l người c cng rất lớn trong khi phục hệ thống tm l triết học Phật gio v những ảnh hưởng tốt đẹp của n với x hội khi ấy. ng ấy đ tự chuyển biến tm l, hon cải từ một hn qun v đạo thnh minh qun đại đế vang dội lịch sử. Trụ đ Asoka chứng minh cho thế giới hiện đại biết về Đạo Phật l tn gio lịch sử, c biểu tượng Sư tử 4 mặt hiện l biểu tượng của Ấn Độ hiện nay. Muốn trở thnh Phật tử / Buddhist chn chnh vốn l rất kh huống chi để c thể trở thnh cc vị Bồ Tt, Thnh ch đến địa vị cao nhất l Phật, đi hỏi người theo đạo phải nổ lực khng ngừng nghỉ trong khoảng thời gian v cng di, thử hỏi nếu khng c sự tự luyện tập vươn ln (tiến ho tm linh) th lm sao c được những thnh tựu đng kể, m thế giới hiện nay đ xếp Phật gio vo một trong cc tn gio lớn nhất của thế giới ? Một trong những thnh tựu đ l phương php tu Thiền, hiện được y học hiện đại p dụng vo trị liệu tm-vật l song song với cc phương php khc như Yoga, luyện kh cng… Hy mở rộng tm hồn v mở to đi mắt để nhn về qu khứ của nền văn ho lịch sử Việt Nam xa xưa, lưu cc triều đại m Phật gio hưng thịnh như triều L, triều Trần, c phải nền kinh tế, văn ho, chnh trị rất rực rỡ hay lụi tn? C nhớ Vua Trần Nhn Tng l người như thế no khng? Những đng gp của ng cho sự pht triển của nước nh về 2 mặt đạo v đời ? ng chnh l vị Tổ Sư đầu tin của hệ phi Thiền Trc Lm Yn Tử. Hoặc như Hong Thi Hậu Ỷ Lan thời nh L, b l người c vai tr như thế no trong lịch sử dn tộc ta thời đại đ ? C thể ni với anh một cu l cn c nhiều việc anh chưa biết r ngay cả khi anh ngỡ l anh đ rất r, hy coi chừng anh t ng thật đau với những g anh nghĩ l anh c trong tay rất nhiều. Cn về sự so snh hơn km của Phật gio với cc tn gio khc, ti khng nghĩ l ph hợp với mục đch truyền b v hoằng dương đạo Phật từ xưa tới nay v sự ho bnh tn gio của thế giới nn ti xin miễn bn, tuỳ duyn tuỳ thuận m thi.

  3. tui đi tu oi`... said

    xin ni thm: Tham i l đau khổ, độc hại bởi v n lm cho người ta đi đến bế tắc v tuyệt vọng, nếu anh yu hy yu chn thnh, nếu thất bại trong tnh cảm hy tự xt mnh rồi hy xt đến người, ngoi ra cn c những yều tố cấu thnh vấn đề, liệu anh c dm chắc anh lun đng hoặc anh lun sai?

  4. tui đi tu oi`... said

    – Tnh chiến đấu của chrtien cao hơn buddisme v đ cũng l một đặc tnh của tn gio ảnh hưởng ln người dn. Chiến đấu ở đy, ko phải l khủng bố, m l tnh chiến đấu trong cuộc sống.

    Anh ni Phật gio khng c tnh chiến đấu vậy anh c nhớ tinh thần Bất bạo động của Thnh Maha Gandhi ? Thnh Gandhi khng phải xuất thn từ hệ thống triết học Phật gio nhưng Ngi l người Ấn Độ, l bậc lnh tụ tinh thần của nhn dn Ấn Độ trong cuộc chiến đấu chống ngoại xm, tinh thần cao thượng đ cũng c rất r trong Phật gio, nếu anh nghĩ khng c tnh chiến đấu th lm sao Đức Phật c thể từ bỏ sự quyến rũ của quyền lực ngai vng v địa vị để đi chn đất, đầu trần v sống như một kẻ ăn xin m lm nn một tn gio chi sng trong nhn loại, thời gian ước nguyện của Phật gio l 5000 năm tồn tại trn thế giới, m đến thời điểm ny đ qu 2500 năm. Đu phải v cớ m đạo Phật vẫn tồn tại trong qung thời gian lu đến như vậy qua biết bao thăng trầm biến thin của lịch sử, nếu so snh với đạo Nho ở Trung Quốc cng xuất hiện trong một khoảng thời gian gần với đạo Phật th tới by giờ mấy ai cn thực hnh theo gio điều của đạo Nho ? Tư tưởng của đạo Nho liệu c cn ph hợp với x hội hiện đại, nhất l truyền thống văn ho cc nước ty u ? Trong khi đ đạo Phật lm như thế no m chiếm “thị phần” khoảng 1/3 nhn loại đi theo, tồn tại song song với cc tn gio tn thờ Đức Cha Trời / Jehovah ? Anh c bao giờ nghĩ một tn gio mới lạ từ một nơi xa lạ lại c thể du nhập v tồn tại qua hơn 25 thế kỷ ở những lnh thổ đ c nhiều tn gio bản điạ th tnh chiến đấu trong cuộc sống liệu c nn phủ nhận như kiến của anh hay khng ? Tm lại tnh chiến đấu trong cuộc sống của đạo Phật c hay khng chắc anh cũng tự hiểu ra phải khng ?

  5. tui đi tu oi`... said

    Siddhattha Gotama / Sakya Mouni Buddha was born in year 566 or 563 B.C
    Khổng Phu Tá»­ / Master Kung was born in 551, B.C. I think the time beginning of “Nho giáo” and Buddhism were not very far from together, maybe the time happening nearby 3000 years of “Nho giáo” is not correct with more than 2500 years of Buddhism, I suppose. Thank you.

  6. tui đi tu oi`... said

    Lời cuối gp cho entry ny l anh nn xem xt lại tiu đề v khng thấy ni g tới qu trnh hnh thnh v pht triển của Phật gio ở Việt Nam cả, m chỉ thấy như l cch nhận xt chung chung về đặc điểm của Phật gio m thi. Hy vọng sẽ được đọc những bi viết hay v c gi trị chiều su của anh hơn l những bi c suy nghĩ chưa lớn người được như bi ny. Xin cm ơn.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: